ΚΑΣΤΟΡΙΑ:Τα πυργόσπιτα της Καστοριάς
Νέο άρθρο από τα Ιστορικά Καστοριάς: Στην υπάρχουσα βιβλιογραφία για την αρχιτεκτονική της πόλης της Καστοριάς, συνήθως συναντούμε μελέτες για τους πολυάριθμους αρχοντικούς οίκους της οθωμανικής περιόδου ή τις 61 σωζόμενες βυζαντινές και μεταβυζαντινές εκκλησίες της. Ελάχιστα γίνεται λόγος για τα κτίρια της πόλης, που ανεγέρθηκαν κατά τον 20ο αι., κυρίως σε μελέτες του Π. Τσολάκη.
Στα μεταγενέστερα αυτά κτίρια παρατηρούνται μεγάλες αλλαγές στον αρχιτεκτονικό ρυθμό και τον τρόπο δόμησης σε σχέση με το κατεστημένο μακεδονίτικο στυλ που κυριάρχησε για δυόμιση περίπου αιώνες στην πόλη.
Κατά το μεταίχμιο του 19ου αι. με τον 20ο αι. έλαβαν χώρα οι πρώτες αλλαγές στην μορφή των κτιρίων. Τα σαχνισιά και οι τσατμάδες εγκαταλείφθηκαν, οι φόρμες απλοποιήθηκαν και άρχισε η χρήση των οπτόπλινθων. Το μεταβατικό αυτό στυλ παρουσιάστηκε ως ο πρόδρομος του νεοκλασικισμού στην πόλη, που εμφανίστηκε έναν περίπου αιώνα αργότερα από τη Νότια Ελλάδα, όπως και στις υπόλοιπες υπόδουλες περιοχές της Μακεδονίας.
Κατά το μεταίχμιο του 19ου αι. με τον 20ο αι. έλαβαν χώρα οι πρώτες αλλαγές στην μορφή των κτιρίων. Τα σαχνισιά και οι τσατμάδες εγκαταλείφθηκαν, οι φόρμες απλοποιήθηκαν και άρχισε η χρήση των οπτόπλινθων. Το μεταβατικό αυτό στυλ παρουσιάστηκε ως ο πρόδρομος του νεοκλασικισμού στην πόλη, που εμφανίστηκε έναν περίπου αιώνα αργότερα από τη Νότια Ελλάδα, όπως και στις υπόλοιπες υπόδουλες περιοχές της Μακεδονίας.
Το νεοκλασικό στυλ επιβλήθηκε πλήρως στην πόλη κατά τη δεύτερη δεκαετία του 20ου αι. και διατηρήθηκε μέχρι το 1940. Εκατοντάδες κατοικίες με ορθογώνια κάτοψη και πλούσιο διάκοσμο στις όψεις ανεγέρθηκαν τότε στην Καστοριά, οι περισσότερες από τις οποίες διατηρούνται έως σήμερα και έχουν κηρυχθεί ως διατηρητέα μνημεία από τους αρμόδιους φορείς. Η δόμηση γίνεται κυρίως με λίθους και συμπαγείς οπτόπλινθους, ενώ αρκετά περιορισμένη είναι ακόμη η χρήση των μεταλλικών δοκαριών και του σκυροδέματος. Ψευδοπεσσοί, αψίδες, παραστάδες, πλαίσια, ταινίες, ρόδακες και απομιμήσεις κιονοκράνων στολίζουν πλέον το κονίαμα.
Μετά το 1920, παρουσιάστηκαν και αρκετά δείγματα οικιών που ξεφεύγουν από το καθαρό νεοκλασικό στυλ. Τα κτίσματα αυτά θα μπορούσαμε να τα χαρακτηρίσουμε ως εκλεκτικιστικά, καθώς συναρμονίζουν μορφές από διάφορους αρχιτεκτονικούς ρυθμούς, όπως ο νεοκλασικισμός, ο ιστορισμός, η art-nouveau, το μπαρόκ και το ροκοκό, τα ρομαντικά και νεο-γοτθικά στοιχεία. Στο παρόν άρθρο θα κάνουμε αναφορά μονάχα σε μια υποενότητα των εκλεκτικιστικών κτιρίων της πόλης, που εμφανίζουν πυργοειδή διάταξη με νεο-γοτθικές αναφορές, του λεγόμενου «ελληνοελβετικού ρυθμού». Κοινά στοιχεία των κατοικιών αυτών είναι η αλληλοδιαδοχή ασύμμετρων όγκων και στεγών, οι εξωτερικές διακοσμήσεις και η ύπαρξη ενός ή περισσότερων πύργων με οξύκορφες στέγες στα πρότυπα των πυργόσπιτων της συνοικίας των «Εξοχών» της Θεσσαλονίκης.
Μετά το 1920, παρουσιάστηκαν και αρκετά δείγματα οικιών που ξεφεύγουν από το καθαρό νεοκλασικό στυλ. Τα κτίσματα αυτά θα μπορούσαμε να τα χαρακτηρίσουμε ως εκλεκτικιστικά, καθώς συναρμονίζουν μορφές από διάφορους αρχιτεκτονικούς ρυθμούς, όπως ο νεοκλασικισμός, ο ιστορισμός, η art-nouveau, το μπαρόκ και το ροκοκό, τα ρομαντικά και νεο-γοτθικά στοιχεία. Στο παρόν άρθρο θα κάνουμε αναφορά μονάχα σε μια υποενότητα των εκλεκτικιστικών κτιρίων της πόλης, που εμφανίζουν πυργοειδή διάταξη με νεο-γοτθικές αναφορές, του λεγόμενου «ελληνοελβετικού ρυθμού». Κοινά στοιχεία των κατοικιών αυτών είναι η αλληλοδιαδοχή ασύμμετρων όγκων και στεγών, οι εξωτερικές διακοσμήσεις και η ύπαρξη ενός ή περισσότερων πύργων με οξύκορφες στέγες στα πρότυπα των πυργόσπιτων της συνοικίας των «Εξοχών» της Θεσσαλονίκης.
Διαβάστε όλο το άρθρο με τα πυργόσπιτα της Καστοριάς στο istorikakastorias.blogspot.gr
Πηγή:fuit.gr
